Bagaimana Kita Boleh Kurangkan Pembaziran Makanan Dari Awal?
Lina Rosli
Apabila membincangkan isu pembaziran makanan, kita sering melihat kepada langkah yang boleh diambil selepas makanan menjadi lebihan.
Makanan yang masih boleh dimakan akan disimpan ataupun diagihkan kepada pihak yang memerlukan atau digunakan semula supaya tidak berakhir di tong sampah.
Namun, usaha mengurangkan pembaziran sebenarnya boleh bermula lebih awal — sebelum makanan berlebihan itu pun terhasil.
Sempena Hari Kesedaran Antarabangsa Mengenai Kehilangan dan Pembaziran Makanan pada 29 September, sudah tiba masanya kita melihat semula bagaimana keputusan di peringkat awal boleh mempengaruhi jumlah makanan yang akhirnya terbuang.
Sebelum makanan sampai ke tangan pengguna, banyak keputusan perlu dibuat. Ini termasuklah daripada menentukan jumlah bahan yang hendak dibeli, kuantiti yang perlu dihasilkan hinggalah makanan yang perlu disediakan.
Harus diingatkan, tidak semua lebihan boleh dielakkan kerana permintaan boleh berubah dan keadaan dalam rantaian bekalan tidak sentiasa dapat dijangka.
Namun, perancangan yang lebih teliti boleh membantu memastikan jumlah yang dihasilkan lebih hampir kepada keperluan sebenar.
Perkara Kecil Yang Boleh Menyumbang Kepada Pembaziran
Dalam penghasilan makanan, keputusan yang kelihatan kecil sebenarnya boleh memberi kesan apabila dilakukan secara berulang.
Membeli bahan mentah dalam jumlah yang melebihi keperluan, menyediakan makanan lebih banyak daripada permintaan atau hanya menggunakan sebahagian daripada sesuatu bahan boleh menyumbang kepada pembaziran.
Jika perkara ini berlaku berulang kali di dapur, premis makanan, perniagaan dan juga rumah, jumlah makanan yang terbuang akhirnya boleh menjadi besar.
Sebab itu, usaha mengurangkan pembaziran makanan perlu melihat kepada keseluruhan perjalanan sesuatu bahan iaitu bermula daripada pembelian dan penyediaan hinggalah kepada penggunaannya.
Antara langkah yang boleh dilakukan termasuklah:
- membuat anggaran kuantiti dengan lebih teliti
- menyesuaikan pengeluaran mengikut permintaan
- memanfaatkan bahan yang sedia ada dengan lebih sepenuhnya
Bagaimana Jika Sisa Itu Masih Mempunyai Nilai?
Pada masa yang sama, kita juga perlu melihat semula maksud sebenar “sisa”.
Dalam proses penghasilan makanan, terdapat bahan sampingan yang mungkin tidak lagi diperlukan untuk tujuan asalnya, tetapi masih mempunyai nilai dari segi nutrisi atau fungsi.
Okara, iaitu hampas yang terhasil selepas kacang soya diproses, merupakan salah satu contohnya.
Bahan ini masih boleh digunakan dalam penghasilan makanan lain seperti mi, sos dan dumpling.
Penggunaan semula seperti ini membuka peluang untuk memberikan fungsi baharu kepada sesuatu bahan yang sebelum ini mungkin dianggap sebagai hasil sampingan sahaja.
Bagi mereka yang terlibat dalam pembangunan produk makanan, contoh seperti okara juga menunjukkan bagaimana kita boleh melihat sesuatu bahan dengan perspektif yang berbeza.
Daripada menganggap sesuatu bahan sudah tidak bernilai selepas kegunaan asalnya berakhir, kita boleh melihat kepada kemungkinan kegunaan seterusnya.
Mencegah Lebihan Sebelum Ia Berlaku
Namun begitu, mencari kegunaan baharu untuk makanan berlebihan hanyalah salah satu daripada penyelesaian yang ada.
Dalam sesetengah keadaan, langkah yang diperlukan mungkin lebih mudah. Contohnya, dapur yang membuat anggaran permintaan dengan lebih tepat dan menyediakan makanan berdasarkan jumlah yang diperlukan boleh mengelakkan lebihan daripada berlaku sejak awal.
Langkah seperti ini mungkin kurang mendapat perhatian berbanding usaha menyelamatkan makanan, tetapi kesannya tetap penting.
Akhir sekali, usaha mengurangkan pembaziran makanan juga bukan tanggungjawab satu pihak sahaja.
Perniagaan boleh mengenal pasti bahagian dalam operasi mereka yang menghasilkan lebihan tidak diperlukan.
Penyelidik dan penggiat inovasi makanan pula boleh meneroka kegunaan baharu untuk bahan yang kurang dimanfaatkan atau hasil sampingan daripada pemprosesan makanan.
Pada masa yang sama, organisasi komuniti boleh membantu menghubungkan makanan yang masih boleh digunakan dengan golongan yang memerlukannya.
Bukan itu sahaja, warga pendidikan juga mempunyai peranan tersendiri.
Golongan yang bakal menjadi cef, pengusaha makanan, inovator dan usahawan perlu didedahkan kepada kepentingan mencegah pembaziran sebagai sebahagian daripada penghasilan makanan yang bertanggungjawab.