Penglihatan Malam Semakin Kabur? Kenali Tanda Retinitis Pigmentosa

Kebanyakan daripada kita hanya mula mengambil berat tentang penglihatan apabila ia mula berubah dan mengganggu rutin harian.

Antaranya termasuk kesukaran melihat dalam keadaan gelap atau kehilangan penglihatan sisi secara beransur-ansur.

Perubahan ini mungkin berlaku secara perlahan dan sukar disedari pada peringkat awal, terutama bagi individu yang menghidap retinitis pigmentosa (RP).

Menurut Dr Tara Mary George dan Dr Daphne Teh, Pakar Oftalmologi dan Perubatan Retina & Penyakit Uvea di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway (SMC), retinitis pigmentosa merupakan penyakit mata genetik yang jarang berlaku dan boleh berkembang secara berbeza bagi setiap individu.

Retinitis Pigmentosa Bermula Secara Senyap

RP bukan satu penyakit tunggal, sebaliknya merupakan sekumpulan keadaan retina keturunan yang menyebabkan retina tidak berfungsi dengan baik.

Retina ialah lapisan sensitif cahaya di dalam mata yang berfungsi menukar cahaya kepada isyarat untuk dihantar ke otak sebagai imej. Bagi pesakit RP, mutasi genetik boleh mengganggu fungsi retina, khususnya sel rod yang memainkan peranan penting dalam penglihatan dalam cahaya malap dan penglihatan periferal.

Oleh sebab penyakit ini berkembang secara perlahan, simptom awal sering tidak disedari. Salah satu tanda yang biasa berlaku ialah kesukaran menyesuaikan penglihatan apabila berada di tempat gelap.

Sebagai contoh, seseorang mungkin mengambil masa lebih lama untuk melihat dengan jelas selepas memasuki bilik yang gelap atau keluar dari kawasan yang terang.

Apabila keadaan semakin berkembang, penglihatan periferal juga boleh menjadi semakin terhad sehingga menyebabkan penglihatan seperti terowong dan meningkatkan risiko terlanggar objek di sekeliling.

Kesan RP Berbeza Bagi Setiap Individu

Walaupun RP berpunca daripada faktor genetik, pengalaman setiap pesakit tidak semestinya sama. Ada yang mula mengalami simptom sejak kecil, manakala sebahagian yang lain hanya menyedari perubahan penglihatan apabila dewasa.

Perbezaan ini bergantung kepada mutasi genetik yang terlibat serta bahagian retina yang terjejas. Sesetengah bentuk RP boleh menyebabkan simptom muncul lebih awal dan berkembang dengan lebih ketara, manakala kes yang lebih ringan mungkin hanya dikesan pada usia dewasa.

Corak pewarisan juga berbeza. Ada kes yang mempunyai sejarah keluarga, sementara sebahagian yang lain berlaku tanpa sejarah penyakit yang jelas.

Keadaan ini menjadikan RP sebagai kumpulan penyakit yang kompleks dan sering dirujuk sebagai distrofi retina keturunan. Oleh itu, pengesanan awal dan pemantauan berterusan penting bagi membantu pesakit memahami keadaan mereka serta merancang penjagaan yang bersesuaian.

Pemeriksaan Awal Penting Untuk Pengurusan RP

Diagnosis RP biasanya melibatkan sejarah perubatan yang terperinci serta beberapa pemeriksaan khusus. Antaranya ialah penilaian medan penglihatan dan tomografi koheren optik (OCT) bagi melihat perubahan pada struktur retina.

Dalam sesetengah kes, doktor mungkin turut menjalankan elektroretinogram (ERG) untuk mengukur tindak balas retina terhadap cahaya. Bagaimanapun, kemudahan untuk menjalankan ujian ERG masih terhad di Malaysia.

Individu yang mengalami kesukaran melihat pada waktu malam atau mula kehilangan penglihatan sisi juga disarankan mendapatkan pemeriksaan daripada pakar mata, dan bukan sekadar menukar cermin mata.

Walaupun ketika ini masih tiada penawar untuk RP, penjagaan moden memberi tumpuan kepada pemantauan keadaan, pengurusan komplikasi serta membantu pesakit mengekalkan tahap penglihatan dan kebebasan dalam kehidupan seharian.

Pemantauan berkala boleh merangkumi pemeriksaan penglihatan dan pengimejan retina. Komplikasi berkaitan seperti katarak atau pembengkakan makula juga boleh dikenal pasti dan dirawat mengikut keperluan.

Perubahan Gaya Hidup Boleh Membantu

Selain penjagaan klinikal, beberapa penyesuaian dalam kehidupan harian boleh membantu pesakit menyesuaikan diri dengan perubahan penglihatan.

Antaranya termasuklah;

• meningkatkan pencahayaan di rumah;
• mengurangkan aktiviti memandu pada waktu malam;
• memastikan ruang kediaman disusun dengan lebih selamat bagi mengurangkan risiko terjatuh atau terlanggar objek.

Rujukan awal kepada perkhidmatan rehabilitasi penglihatan terhad juga boleh membantu pesakit mempelajari kemahiran serta menggunakan peralatan yang sesuai untuk menjalani kehidupan dengan lebih berdikari.

Teknologi Membantu Pesakit Kekal Berdikari

Perkembangan teknologi turut membuka lebih banyak pilihan untuk membantu individu yang mengalami masalah penglihatan.

Antara teknologi yang boleh digunakan termasuklah:

• pembesar digital;
• perisian teks-ke-ucapan serta aplikasi telefon pintar yang membantu membaca teks atau mengenal pasti objek dan persekitaran.

Sesetengah aplikasi yang menggunakan kecerdasan buatan (AI) juga boleh memberikan penerangan tentang persekitaran atau membaca teks secara masa nyata.

Penggunaan teknologi sebegini boleh memudahkan pesakit melakukan tugasan harian, terutama apabila diperkenalkan pada peringkat awal.

Pada masa sama, sokongan emosi daripada keluarga dan persekitaran turut memainkan peranan penting. Diagnosis RP tidak semestinya bermaksud seseorang perlu kehilangan kebebasan sepenuhnya.

Dengan penjagaan, sokongan dan penyesuaian yang sesuai, ramai pesakit masih boleh belajar, bekerja dan menjalani kehidupan seperti biasa.